bronnen	Hervormde Burgerschool, Domplein 4-5	Nederlandsche Incassobank,  Nobelstraat 4	Voorzorg en Hulp bij Ziekte, Catharijnesingel 63-65
Levensverzekerings-maatschappij Piëtas, Drift 9/Nobelstr. 2A	Flatgebouw, Tannhäuserdreef	Levensverzekerings-maatschappij Kosmos, Choorstraat 2	Levensverzekerings-maatschappij Noord-Braband, Nobelstraat 15
Steenkolen HandelsVereniging (SHV), Rijnkade 1	Antoniuskerk, Kanaalstraat 200	Bartholomeusbrug (Lange Smeestraat - Catharijnesingel)	Rechtbank, Korte Nieuwstraat 12, 14 en 16
Anatomisch Instituut, Bekkerstraat	Polikiniek voor kleine huisdieren, Dekhuyzenstraat	Hoofdpostkantoor, Neude

Summary: This website is about 'bouwbeeldhouwwerk' = sculpture on buildings. As far as I am concerned it is even more than that: I'm only interested if it's more than ornament, not a result of serial or mass production, and expresses the aims of the principal. This type of sculpture gets very little attention. This website deals only with sculpture on buildings in Utrecht.

Inleiding

Deze website is gewijd aan beeldhouwwerk aan gebouwen te Utrecht, omdat dat tot op heden nog niet goed is beschreven. Dit type beeldhouwwerk heet ook wel: bouwbeeldhouwwerk. Ik zal eerst proberen dat begrip wat preciezer te omschrijven.

Beeldhouwwerk of sculptuur betreft door mensen gemaakte vormen. Daarbij worden allerlei materialen en technieken gebruikt. In het geval van gebouwen gaat het dan meestal om natuursteen, baksteen en hout, deze materialen worden behakt; klei en gips, deze materialen worden opgebouwd (geboetseerd), brons, gietijzer, klei, beton, gips, deze materialen worden gegoten. Maar er zijn ook andere combinaties mogelijk, zoals het hakken van beton, en het opbouwen (metselen) van baksteenreliëfs.

Bouwbeeldhouwwerk:

• is onderdeel van het exterieur of interieur van een gebouw.

• is nadrukkelijk meer dan ornament, hoewel de grens niet altijd even gemakkelijk te trekken is.

• is niet het resultaat van serieproductie, maar ook op deze regel bestaan interessante uitzonderingen.

• kan zijn aangebracht op woningen, kantoren, kerken, bruggen en viaducten enzovoorts.

• helpt mee het doel van het gebouw uit te drukken: De opdrachtgever laat zien wat hij doet, waar hij voor staat, waar hij te vinden is of waar de klant moet zijn.

• is vooral interessant als gebouw en beelden niet alleen bij elkaar passen maar zelfs een bedoelde eenheid vormen. Het Scheepvaarthuis in Amsterdam is het meest extreme voorbeeld van het samenvloeien van architectuur en beeldhouwwerk in Nederland. Het andere uiterste is het gebouw met een enkel beeld, zoals het VHZ-gebouw aan de Catharijnesingel. Daartussenin zit van alles.

Het gaat uitdrukkelijk niet om losstaande beelden (standbeelden), gevelstenen en lantaarnconsoles. Die zijn bovendien al uitgebreid beschreven.

Deze artikelen en deze website zullen steeds verder worden uitgebreid.

Sommige teksten op deze website zijn redelijk lang. Onderdelen ervan die men kan overslaan zonder de draad van het verhaal kwijt te raken, heb ik grijs gemaakt.

Het copyright op deze teksten en foto's berust bij mij (tenzij anders vermeld). Zij mogen niet worden gereproduceerd of opgeslagen, noch als geheel noch gedeeltelijk, tenzij de rechthebbende daartoe vooraf en schriftelijk toestemming heeft verleend.

Jan Willem Arends